Powtarzanie słów i czynności

Jednym z charakterystycznych objawów demencji jest powtarzanie słów, pytań, dźwięków bądź czynności. Choć te zachowania wydają się się z perspektywy zewnętrznego obserwatora bezcelowe, mogą mieć znaczenie dla osoby z otępieniem; zazwyczaj się też wykonywane nieświadomie. Powtarzanie bywa trudne do wytrzymania dla opiekunów, ale w poradzeniu sobie z nim może pomóc zrozumienie przyczyn oraz efektywnych strategii postępowania.

Ze względu na uszkodzenia tkanki mózgowej w demencji i wynikające z nich deficyty pamięci, osoba z demencją może nie pamiętać, że już zadała pytanie i dostał odpowiedź lub zakończyła wykonywanie jakiejś czynności. Powtarzające się zachowanie może być również wywołane przez:

  • sposób wyrażania emocji
  • frustrację potrzeb
  • obiekt wywołujący skojarzenie do określonego działania
  • stres i niepokój
  • nudę
  • efekty uboczne leków

Jak radzić sobie z uciążliwym dla opiekuna powtarzaniem? Warto spróbować poniższych strategii:

  • Zachowaj spokój, mimo że zachowanie może być irytujące; zadbaj o własny odpoczynek – będzie wtedy łatwiej o cierpliwość.
  • Zidentyfikuj bodźce, które wywołują powtarzalne zachowania. Usuń obiekt, który wyzwala zachowania (jeśli taki istnieje). Może trzeba schować kurtkę i buty do szafy, żeby nie prowokowały pytań o wyjście na zewnątrz? Może lepiej schować bibeloty ze stolika, jeśli wywołują nieustającą chęć przestawiania ich?
  • Zapewnij pomoce dla pamięci, np. notatki, duży zegar, kalendarz lub zdjęcia, jeśli dana osoba nadal jest w stanie je zrozumieć. Te wskazówki w niektórych przypadkach pomogą znaleźć osobie z otępieniem odpowiedź na powracające pytania.
  • Uczyń powtarzane zachowanie częścią bardziej celowego działania, jeśli to możliwe. Jeśli osoba z demencją „głaszcze” stół, daj jej szmatkę i zachęć do wytarcia blatu.
  • Pamiętaj, że upominania nie działają. „Już o to pytałaś, przestań!” może tylko zaostrzyć sytuację. Osoba z demencją najprawdopodobniej powtarza swoje pytania i zachowania bezwiednie.
  • Spróbuj odciągnąć osobę od powtarzających się zachowań do innej aktywności. Osoba z demencją może potrzebować stymulacji bądź ukierunkowania nadmiernego pobudzenia.

Oczywiście, żadna z powyższych strategii nie jest uniwersalna i bywa, że rozwiązanie które działa jednego dnia, trzeba po jakimś czasie zastąpić innym. Kluczem do radzenia sobie z powtarzającymi się zachowaniami jest zrozumienie, że osoba z demencją wykonuje je automatycznie (a nie po to, by nas zdenerwować) oraz zapewnienie odpowiedniej ilości i odpowiedniego rodzaju stymulacji.